Buyuk tarix va kelajak bunyodkori

Insoniyat yaratilibdiki, turmush sharoitini yaxshilashga, nimagadir erishish, jamiyatda o`z o`rniga ega bo`lishga intiladi, bu intilish- uning maqsadlarida, yashashida, bor xatti- harakatida aks etadi. Shunday marralar bo`ladiki, uni zabt etmoq jamoa bilan, xalq bilan intilishni talab etadi… Bizning tabiatimizga xos bo`lgan jihatlardan biri shuki: umrimiz davomida mashaqqatlarni yengib bir yutuqqa erishsak, kuchimizga, e`tiqod va qat’iyatimizga ishonchimiz ortadi va  yangidan yangi orzular qilib, unga yetishishga, buning uchun mehnat qilishga undaydi. Aslida hayotimizning mazmuni ham shundan iboratdir. 

Lekin, har qanday orzuning amalga oshishi uchun imkoniyat yaratilishi, shu bilan birga maqsadimiz biz mansub bo`lgan jamiyat manfaatlariga  ham hamohang bo`lshi lozim! Negaki bir insonning ko`ngil hohish- istaklari yo`lida butun jamiyat kurashmaydi!  Buning uchun millionlab kishilarni birlashtiradigan birlik, kuch bo`lishi kerak.  Bizda shakllangan xususiyatlardan  yana biri: biz behisob orzu, umid qilamiz? Ammo  bir narsani hamisha ham anglamaymiz: shunday maqsadlar bo`ladi, unga xalqlar bir yoqadan bosh chiqarib, ahillik bilan erishilsa, ko`plab orzu-istaklarimiz o`z-o`zidan amalga oshadi yoki ularga yetishish osonlashadi.

Ana shu katta maqsadga, beqiyos qudrat, cheksiz imkoniyatlar, buyuk ne’matga biz 26 yil oldin qozongan shonli g`alaba- mustaqillikka erishish sababli ega bo`ldik.

Barchamizga yaxshi ma`lum, ota-bobolarimiz mustaqillik yo`lini kecha ixtiyor etib, ertasi unga erishganlari yo`q. Zero, bugunga qadar xalqimiz qo`lga kiritgan eng buyuk yutuq bilan faxrlanib, istiqlol bergan imkoniyatlardan foydalanar ekanmiz, mustaqillik uchun bo`lib o`tgan kurashlar, mashaqqatlar, uni mustahkamlash maqsadida  davom etib kelayotgan  say-harakatlarni, bizga baxtli hayot tuhfa etgan xaqimizning tarixini o`rganishimiz, shubxasiz oldimizga qo`ygan kelgusi ishlarimizning muvaffaqiyatli bo`lishida, vatanimiz erkinligi va taraqqiyotini kafolatlashda qo`l keladi. Chunki bugungi yutuqlarimizning kaliti tarix sahifalarida mujassam.

Bundan bir nech o`n yillar oldin jahonning ayrim mamlakatlarini o`z tarkibida “birlashtirgan” SSSR imperiyasi yer yuzida hukm surardi. Imperiyaning rahbarlari mustamlaka davlatlar xalqlariga, baxtu saodat va’da qilishdan nariga  o`tmay, adolatni shaxsiy manfaat, iymon- e’tiqodlarini o`tkinchi hayot haqidagi xom tasavvurlari sabab boy berib borardilar. Biz-mustaqillik yillarida kamol topgan insonlar tarixdan bilamizki, SSSR imperiyasidan mamnun bo`lgan, baxtiyor hayot kechirgan insonlar ham bo`lgan. Ammo ularning deyarli bari imperiya rahbarlariga tobe bo`lgan odamlar edi. Mana shu holatning o`zi imperiya ildiziga bolta uruvchi sabablaridan biri bo`ldi. 2-sabab, davlatlardan, jumladan bizning vatanimizdan ham tashib ketilayotgan boyliklarning haqi mehnat qilgan odamlarga, egasi bo`lmish davlatlarga kam berilib, aldab qo`yilaverardi…

Bunday munofiqlik ishlari davom etaverar ekan, haqiqatni yuzaga chiqarish, insonlarni to`g`rilikka, baxtli turmushga erishtirish, har qanday yovuzlikka nuqta qo`yish uchun o`sha vaqtdagi tahlikali hayot vaqtida  minglab mashaqqatlarni yelkalariga ortib, yurtga yo`lboshchi bo`lib mamlakatimizning birinchi prezidenti Islom Abdug`aniyevich Karimov maydonga chiqadilar. Biroq, Islom Karimov amalga oshirishni lozim deb bilgan ishlarni bajarish uchun yurtda na imkoniyat,  na katta rahbarlarda hohish bor edi.  Sababi O`zbekistondek katta imkoniyatlar makonidan ajralib qolish kimlargadir nonidan ajralish bilan barobar bo`lgan.

Vaziyatni obdon o`rgangan, maqsadga erishish oson bo`lmasigini anglagan Islom Karimov xalqimizning ma’naviyatini, iymonli, sabrli elimizning kelajakka,  ozod va obod Vatan qurishga bo`lgan ishtiyoqi, ezgulikka bo`lgan ishonchini mustaqil va demokratik davlat bunyod etishda asosiy kuch deb baholaganlar va shunga tayanib ish ko`rganlar. Har bir ishga mas’uliyat bilan yondashib, kuchli iroda va shijoatni faoliyatlarida mujassamlashtirgan  Birinchi Prezidentimiz 1989- yil 21- oktabrda O`zbekiston mustaqil davlatga albatta aylanishi, buni barcha aniq tushunishi lozimligini amalda “O`zbek tiliga davlat tili maqomi”ni  berilishi orqali isbotladilar.

Dastlabki qadamning yutug`idan ko`ngli shodlikka to`lgan xalqimiz hayotga katta umid, cheksiz orzu-havas bilan qaray boshladi, o`zining buyuk istiqboli borligiga ishondi, prezidentga, yurtga yelkadosh bo`ldi.

Zaiflashib qolayotgan imperiya esa tobora parokanda bo`lib boraverdi. 1990 yil Litva, Latviya, Estoniya davlatlari  SSSR tarkibidan ajralib chiqdilar. Xuddi shu yil 24-martda O`zbekistonda sobiq ittifoq davlatlari orasida birinchi bo`lib prezidentlik boshqaruvi joriy etilgani bosh maqsadimizning, tutgan yo`limizning to`g`riliga ishonchimizni orttirdi.

Vaqt adolat qaror topmagan joyda farovonlik, insonlarining baxtu saodati, porloq kelajagi bo`lmasligini  ko`rsatdi.

Islom Karimov 1991-yil 31-avgustda Vatanimiz mustaqilligini e’lon qilish barobarida, dunyoda o`zbek xalqi bor joyda adolat tantana qilishini, to`g`rilik yo`lini tutgan xoh inson bo`lsin, xoh jamiyat bo`lsin, ko`zlagan barcha ezgu orzu- istaklariga erishishini isbotladilar.

Mustaqillikning dastlabki yillarida garchi sobiq ittifoq 1991-yil so`nggida  parchalanib ketganiga qaramasdan imperiyani qayta tuzmoqchi, davlatlar bo`yniga yana qaramlik, erksizlik zanjirini bog`lamoqchi bo`lgan kishilar harakati davom etib turdi.

Islom Karimov mustaqillik qo`lga kiritilgan ekan, endi uni boy bermaslik, xizmat qilish boru rohati bo`lmagan yana eski ahvolga tushmaslik uchun barchani el-yurt manfaatini o`zida mujassamlashtirgan  yagona maqsad va g`oya atrofida birlashtirishga harakat qildilar. Bunda albtta, o`tmishdan kerakli xulosa olgan, kelajakdan  umidi  katta  xalqimiz yurtboshiga ko`makchi bo`ldi.

Xalqning ishonchini yo`qotmaslik, zamon o`g`ir bo`lsada ko`zlangan manzilga yetish, hech kimga qaram bo`lmagan O`zbekistonni bunyod etish yo`lida Islom Karimov davlatning istiqlol  va taraqqiyot yo`lini belgilab beruvchi dastur-  “Taraqqiyotning o`zbek modeli”ni ishlab chiqdilar. “O`zbek modeli”ning har bir tamoyili mamlakatni iqtisodiy, madaniy, siyosiy rivojlantirishni, davlat va jamiyatda qonunning ustun bo`lishini, olib boriladigan siyosat, islohotlar xalqimizning buyuk an’ana va qadriyatlariga, ruhiga, madaniyatiga hamohang bo`lishini ta’minladi. Birinchi Prezidentimiz Islom Karimov “O`zbek modeli”ning: iqtisodiyotning siyosatdan ustunligi, davlat bosh islohotchi bo`lishi, qonun ustuvorligi, kuchli ijtimoiy siyosat, bozor munosabatlariga bosqichma-bosqich o`tish  tamoyillarini ishlab chiqishda xalqimiz tarixini, o`sha davrdagi vaziyatni, kelajakda amalga oshiriladigan ishlarni o`rganish bilan birga jahon davlatlarining hayotini, tajribasini, yutuq va kamchiliklarini ko`zdan kechirganlar. Negaki yangi davrda, yangi sharoitda qo`yilajak har bir qadam kelgusida ijobiy natija bermog`i, afsus va nadomatda qoldirmasligi, yangilanishlar xalq ko`nglidan joy olmog`i, kelajak avlodlar uchun mustahkam poydevor yaratmog`i kerak edi.  Shubhasiz, teran fikrlab, puxta o`ylab qilingan ishlar, o`z natijasini bera boshladi. Har bir yilni el-yurt manfaatiga mos keluvchi nom bilan atash, bunga doir davlat dasturlarini ishlab chiqish va hayotga tatbiq etish, davlat mustaqilligini mustahkamlovchi, aholining turmush darajasini oshiruvchi iqtisodiyotga katta e’tibor qaratilishi, barcha tashabbuskorlik va fidoyilikning, Vatanga, ezgulikka bo`lgan muhabbatni shakllantiruvchi- ma’naviyatni tiklash va yuksaltirish, davlat hayotida tichlik va rivojlanishni ta’minlab beruvchi, bosh qonun-Konstitutsiyaning qabul qilingani insonlarning ko`zlagan pok niyatlarga erishishiga, hayotdan rozi bo`lib yashashiga imkoniyat yaratdi.

O`sha davrda eski zamonni qo`msovchilar tomonidan aytilgan: erkinlikka chiqqan davlatlar ozodlik havosidan to`yib nafas olgach yana qayta imperiya ostida birlashadilar, degan so`zlariga javoban Islom Karimov: “Axir o`zingiz ayting, ozodlik havosiga to`yish mumkinmi?”,- deya xalqimizga murojaat qilar ekan, o`zbek xalqi aslo bu qaramlikka bosh egmasligini, tanlangan va o`zining ijobiy natijasini berayotgan, jahon davlatlari, olimu siyosatchilar, keng jamoatchilik vakillari, hatto elimizning demokratik davlat qurishiga qarshi bo`lgan shaxslar ham tan berayotgan-taraqqiyot yo`limizdan chekinmasligimizni ta’kidladilar.

Mustaqillik tarixini o`rganar ekanmiz, bir davlatning ikkinchi bir davlatga qaram bo`lib qolishi tobe davlatni imkoniyatlaridan, baxtli kelajagidan mosuvo etishini anglaymiz. Davlat o`ziga xon, o`ziga bek bo`lsagina, maqsadini to`g`ri fikrlab belgilasa va unga yetishish  yo`lida mehnat qilsa yangi muvaffaqqiyatlarga erishadi. O`zbekiston sobiq ittifoq tarkibida bo`lganda cheksiz imkoniyatlaridan mustaqil foydalana olmas, tadbirkorlik qilmoqchi bo`lgan inson qiyinchiligu tashvishlardan,  xavf-xatardan qo`rqib ortga chekinar, yozuvchilar yuragidan emas, markazdan chiqqan fikrlarni asar qilib yozishga majbur etilar, erkinlik va farovon turmush g`oyalari hukmron siyosat ostida ko`milib qolgan edi. Ammo mustaqilllikdan so`ng xalqimiz hayoti tubdan o`zgardi. Ishbilarmon kishilarga dunyo eshiklari ochiq. Jahon mamlakatlari ham O`zbekiston bilan  diplomatik va iqtisodiy aloqalarni yo`lga qo`yishdi.

Islom Karimov davlatni taraqqiy toptirishda siyosiy va madaniy sohalarda ham davlatlararo aloqalar o`rnatishga, dunyoda tinchlikni ta’minlash, farovonlikni oshirish, ma’naviyatni yuksaltirish borasida islohotlar o`tkazdilar. Jahon tashkilotlari, hamkorlik uchrashuvlarida so`zlagan nutqlarida mavjud muammolarni o`rganib chiqib hal etish bo`yicha takliflar bildirdi va jahonda sodir bo`layotgan har qanday muammo, jinoyatchilik, inqirozlarga ogohlik ko`zi bilan qarashni, bunga faqat shu davlatning ishi deb e’tiborsiz qoldirish noto`g`ri ekanini targ`ib etdilar. O`zbekiston Birlashgan Millatlar Tashkiloti, Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Kengashi, Shanhay hamkorlik tashkiloti, Mustaqil Davlatlar Hamdo`stligiga a’zo bo`ldi,  Islom Karimov xalqimiz tabiatiga xos bo`lgan mehr- oqibat o`zaro yordam kabi hislatlarga sodiq qolib yordamga muhtoj bo`lgan davlatlarga ko`mak berib keldilar.

Mamlakatimizning Birinchi Prezidenti tarixga, ajdodlarimizga bo`lgan hurmatimizni yo`qotmaslik, xalqimiz,  jahon tarixini o`rganish, dunyo  tarixi va kelajagida o`zbek xalqining o`rnini aniqlash, yuksaltirish borasida ham chuqur islohotlar amalga oshirdilar. Ajdodlarimiz hayotinini o`rganish, xalqqa yetkazish, ularning xotirasiga muqaddas qadamjolar barpo etish, ularning nomlari bilan bog` va shaharlarning atalishi, fazilatlari ifodalangan haykallarning o`rnatilishi  xalqimiz, kelajak avlodlar tarbiyasida ajdodlarga, buyuk tariximizga hurmat bilan munosabatda bo`lishga, ularga munosib bo`lib yashashga undaydi. Xalqimizni ozodlik yo`liga olib chiqqan Islom Karimovning amalga oshirgan islohotlari faqat qabul qilingan yildagina  natija berib qolmasdan,  bugungi davrda ham yosh avlodning yorqin kelajagini ta’minlashda  katta hissasini qo`shmoqda.

Islom Karimovning xalqni ozodlikka erishtirish, demokratik huquqiy davlat qurish yo`lidagi buyuk xizmatlari, olijanob hislatlari, ulug` bobokalonlarimizga xos bo`lgan mardlik va jasorat ila kechirgan umrlari biz uchun katta saboq maktabi bo`lib qoladi, nafaqat xalqimiz, balki, dunyo xalqlari ham elimizning buyuk farzandlari hayotidan, amalga oshirgan ishlaridan , kuch- g`ayratlaridan ilhomlanib o`z istiqbollarini bunyod etadilar. 

Nodira Umirova, Qashqadaryo viloyati Muborak axborot texnologiyalari va xizmat ko`rsatish kasb-hunar kolleji o`qituvchisi.